Wprowadzenie


Marzec ’68 pamiętamy jako walkę studentów o wolność słowa i prawa człowieka. Jednak Marzec ’68 to także rozpoczęcie masowej kampanii antysemickiej i prześladowań Polaków pochodzenia żydowskiego prowadzonej przez komunistyczne władze PRL. Represje te zmusiły ponad 13.000 polskich żydów do opuszczenia kraju w latach 1968-72. Pozbawieni obywatelstwa zostali wyrzuceni z dokumentem podróży ważnym w jedną stronę. Ten żydowski Exodus z Polski znany jest pod nazwą emigracji marcowej.

Ta część historii Marca jest zapominana, a młodym pokoleniom całkowicie nieznana. Celem projektu "Człowiek za burtą. Łodzianie 50 lat po Marcu" jest opowiedzenie o ludziach, którzy prowadzili normalne, codzienne życie z jego radościami i troskami, ale niemal z dnia na dzień zostali pozbawieni podstaw egzystencji i prawa uczestniczenia w życiu społecznym. Stając się ofiarą nastrojów antyżydowskich, zostali zmuszeni do porzucenia dotychczasowego życia i znaleźli się na obczyźnie.

Dotknęło to szczególnie boleśnie generację rodziców marcowych emigrantów, którzy cudem przeżyli Holokaust: getta, obozy zagłady, walkę o przetrwanie. Oni nie znali życia poza Polską i nie chcieli opuszczać swojej ojczyzny. Im ponownie zburzono poczucie bezpieczeństwa.

Projekt „Człowiek za burtą. Łodzianie 50 lat po Marcu" ma na celu przedstawienie losów żydów z Łodzi, którzy opuścili Polskę w tym okresie. Tytuł projektu „Człowiek za burtą” symbolizuje ich walkę o przetrwanie w obcym środowisku "bez kamizelki ratunkowej".

Projekt obejmuje ponad 60 osób z różnych kręgów, które 50 lat temu przyjechały i rozpoczęły nowe życie w Danii, Szwecji, Izraelu, USA i innych krajach. W filmowanych wywiadach łódzcy żydzi opowiadają o swoim życiu i doświadczeniach jako uchodźcy. Opowiadają o walce o przetrwanie, o swoich sukcesach, o swoich radościach i zmartwieniach, o tym co zdobyli, i o tym co może utracili. W swoich opowieściach łódzcy żydzi pokazują z jakiego materiału są zrobieni - w jaki sposób się integrowali i realizowali w obcych społeczeństwach, jakie wyzwania musieli pokonać, z jakimi trudnościami się borykali, co osiągnęli, jakie osobiste koszty ponieśli jako uchodźcy.

Podobne pytania zadawaliśmy żydom z Łodzi, którzy nie zdecydowali się na wyjazd mimo trwającej antysemickiej nagonki. Opowiadają jak kształtowało się ich życie, z jakimi problemami musieli sobie radzić, jak oceniają swoją decyzję i jej konsekwencje z 50-letniej perspektywy czasu.




Galeria



Ala Goldblum Elczewska
Dania
Aleksander Milchtach Sław
Dania
Alice Handzel
Niemcy
Alicja Fenigsen
Dania
Alexander Nadel
Dania
Alicja Preis
Dania
Andrzej Krakowski
USA
Andrzej Zawadzki
Dania
Gołda Tencer
Polska
Bella Fajnburg
Dania
Dawid Janer
Dania
Frida Loren
Szwecja
Gabriela Sarnecka
Świadek Marca '68 // Polska
Grażyna Śniatkiewicz
Świadek Marca '68 // Kanada
Halina Agerhem
Szwecja
Henryk Bem
Świadek Marca '68 // Polska
Henryk Gwiazda
Szwecja
Henryk Malinowski
USA
Ignacy Białostocki
Dania
Irena Nisenbaum
Dania
Israel Pomeraniec
Izrael
Jacob Zylber
Dania
Jan Karwowski
Dania
Jerzy Cwifeld
Szwecja
Jerzy Herszkowicz
Polska
Jerzy Tworkiewicz
Świadek Marca '68 // Polska
Jerzy Holcman
Dania
Krystyna Szymczak
Świadek Marca '68 // Polska
Lena Preis
Dania
Leon Kelcz
Polska
Leon Weintraub
Szwecja
Marek Chrapot
Dania
Majka Elczewska
USA
Marian Lichtman
Dania
Marian Miodownik
Dania
Michał Potok
Szwecja
Mira Gonik
Dania
Nehemia Nisenbaum
Izrael
Paul Rudny
Szwecja
Ruwim Berkowicz
Dania
Tatiana Lichtbach
Dania
Roman Granas
Polska
Wiesław Granas
Polska
Wiesław Szylit
Dania
Wiktor Kornblit
Szwecja

Wypowiedź anonimowa
Polska
Wypowiedź anonimowa
Szwecja
Wypowiedź anonimowa
Polska

Celina Klamberg i Róża Zederman
Szwecja / Izrael
Józef Bokin
Niemcy
Nina Himelstein
Izrael
Mira Lejb Ludevig
USA
Frida Zeichner Rosenberg
Izrael
Zenia Barnea
USA
Paulina Chmielnicki
USA
Sasha Bromberg
USA
David Steinberg
USA
Eva Rozenbaum Yerushalmi
Anglia
Ester Segalis Różycki
USA
Ilia Primor
Izrael
Mark Perelsztein
Izrael
Ryszarda Lasman
USA
Antonina Saksznajder
Kanada

Cele projektu


Wywiady projektu "Człowiek za burtą" będą prezentowane na indywidualnych wystawach w Danii i w Polsce w 2018 roku - 50 lat po emigracji marcowej.
Celem projektu jest:
  • upamiętnić i naświetlić to historyczne wydarzenie z duńskiej i polskiej perspektywy poruszając także aspekt ludzki i edukacyjny
  • zapisać świadectwa ludzi, którzy zostali zmuszeni do ucieczki z własnego kraju i do stworzenia sobie nowego życia, od podstaw, na emigracji - ludzi, których niedługo może już nie być, żeby móc dzielić się doświadczeniami
  • pokazać, że Dania i Duńczycy, w okresie 1968-72, przyjęli i dali ochronę 2.000-3.000 Żydów z Polski, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia swojego kraju jako uchodźcy-bezpaństwowcy
  • szerzyć wiedzę i świadomość o tym, że prześladowania Żydów ponownie miały miejsce w PRL, krótko po tym, jak europejscy Żydzi zostali prawie całkowicie zgładzeni przez nazistowskie Niemcy, prześladowania, które uderzyły w wielu ocalałych niecałe 25 lat po Holokauście i zniszczyły ich być może odzyskane poczucie bezpieczeństwa i wiary, że nagonki antyżydowskie już nie są już więcej możliwe
  • uświadomić Duńczykom i innym narodom, które przyjęły żydowskich uchodźców z Polski, że grupa ta szybko i sprawnie się zintegrowała i zasymilowała w ich społeczeństwach, dając im świadectwo ich otwartości i tolerancji
  • opowiedzieć Duńczykom i inny narodom, że przyjęci przez nich uchodźcy żydowscy stali się aktywnymi, odnoszącymi sukcesy i przestrzegającymi prawa członkami ich społeczeństw, a ich dzieci i wnuki wyrosły na lojalnych obywateli i rodaków

Wystawy


"Człowiek za burtą" jest interdyscyplinarnym projektem o uniwersalnym i wielopłaszczyznowym charakterze. Rezultatem projektu będą multimedialne wystawy, gdzie uczestnicy opowiadają o swoich losach, swoich doświadczeniach emigracyjnych i o ich integracji w społecznościach gospodarzy.

Uniwersalny charakter i wszechstronność projektu, w połączeniu z fizyczną mobilnością wystaw, stwarza podstawę i możliwość przenoszenia wystaw z miejsca na miejsce jak również prezentowania ich w różnych miejscach w tym samym czasie. Ponieważ wystawy te mają zarówno wymiar historyczny jak i edukacyjny, pozostaną one aktualne przez okres dłuższy, niż tylko jako ograniczona czasowo wystawa upamiętniająca rocznicę wybranego wydarzenia.

Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi będzie gospodarzem wystawy w Polsce w marcu 2018 roku. Uroczyste otwarcie zaplanowane jest na 11 marca 2018 roku.

Od 11 marca część ekspozycji będzie można oglądać także w hali dworca Łódź Fabryczna. Fundatorem wystawy na dworcu jest Maria Wrońska-Friend z Australii.

8 maja 2018 roku zostanie zaprezentowana multimedialna część wystawy w Duńskim Muzeum Żydowskim w Kopenhadze. Wystawa potrwa do 23 maja 2018. Film dokumentalny jest pokazywany codziennie o 14.00 a w weekendy o 13.00 i 15.00. W poniedziałki muzeum jest zamknięte.

Wielki finał projektu odbędzie się w Danii wystawą w ratuszu w Kopenhadze 5 listopada 2018 roku.

Realizacja


Duński Instytut Kultury postanowił objąć opieką projekt "Człowiek za burtą". Kierownikiem Duńskiego Instytutu Kultury w Warszawie jest Bogusława Sochańska.

Ambasada RP w Kopenhadze wyraziła oficjalne poparcie i zainteresowanie projektem. Ambasada wraz z panią ambasador Henryką Mościcką-Dendys jest również oficjalnym opiekunem projektu.

Kamila Bogulewska and Aleksander Milchtach Slaw
Realizację projektu "Człowiek za burtą" prowadzą Kamila Bogulewska i Aleksander Milchtach Sław, którzy jako autorzy i właściciele praw autorskich rozpoczęli projekt z własnych środków.
Kontakt:


Kom.: +48 609 623 618
Kom.: +45 6167 7738

Podziękowanie


Dziękujemy serdecznie za wsparcie projektu na portalu Wspieram Kulturę.

Piotr Lao, Aleksander Bobiński, Ansgar Gilster, Maciek i Karolina Kulesza, Krystyna Marciniak, Piotr Danielski, Maciej Jóźwiak, Andrzej Bednarek, Paweł Tarno, Artur Chrzanowski, Joanna Biegańska, Igor Rakowski-Kłos, Ze'ev Kovalsky.

Ma to dla nas ogromne znaczenie. Wasze wsparcie finansowe jest dla nas ważnym wsparciem duchowym.
Ono oznacza, że praca i wysiłek jaki włożyliśmy w ten projekt przez więcej niż rok, znajduje zrozumienie i aprobatę.
Oznacza, że jest on ważny i potrzebny.

I równie serdeczne podziękowania ślemy wszystkim tym, którzy wsparli nasz projekt anonimowo.

Kamila Bogulewska i Aleksander Milchtach Sław

Sponsorzy i partnerzy

Sponsorzy i partnerzy